Zo gezond als een vis?

Saskia maakt zich kwaad over levende krabben in waterbakken bij de groothandel. Maar ook over hoe we met de vissen omgaan voordat we ze eten. Hoe deze vissen, kreeften en krabben sterven, is namelijk nog lang niet zonder leed.

Gepubliceerd: 21 juni 2018 in Duurzaamheid Tekst: Willemijn de Jong Beeld: Madame Forêt

In Nederland halen we 4 miljard vissen uit het water per jaar. Dat is zeven keer meer dan de dieren die sterven in de bio-industrie. Saskia vindt dat een probleem. Want, zegt ze, het is een illusie dat vissen geen gevoel hebben. Al die miljarden vissen liggen een half uur tot twee uur te stikken, of ze worden levend opengesneden en van hun ingewanden ontdaan. 

Saskia is vrijwilliger voor de Vissenbescherming. Deze stichting komt op voor een betere behandeling van alle vissen, krabben en kreeften die worden gevangen. Want: hoe gaan vissen dood?

“Daar is dus een groot misverstand over. Mensen denken dat vissen en ander onderwaterleven niets voelen als ze worden gevangen. Vooral bij krabben en kreeften is het verschrikkelijk. Die worden gevangen, hun scharen worden klemgezet met elastiekjes, en dan moeten ze nog weken verhongeren in grote bakken bij groothandels. Het zijn solitaire dieren, dus ze krijgen er enorm stress van om met zo’n grote groep op elkaar zitten en geen schuilplaats te hebben; en van de grote tl-balken boven hun bak water. Dat in combinatie met de honger die ze lijden - alleen maar omdat ze lekkerder zouden zijn als we ze levend in een hete pan kunnen gooien, waar ze dan nog minutenlang pijn lijden voor ze dood  zijn… Waarom vinden we dat normaal? Vooral als je bedenkt wat een mooie dieren ze zijn. Hoe mooi ze zijn geschapen, met hun kleuren, hun unieke eigenschappen. Terwijl: als je ze meteen verdooft, doodt en invriest, dan zijn ze wel minder vers misschien, maar heeft dat diertje niet zo vreselijk geleden voor het op je bord ligt.”

"Die kleine bange oogjes van een varkentje raken mij ook veel meer."

Dat minder mensen zich druk maken om vissenleed, kan Saskia zich ook wel voorstellen. “Een mekkerend schaap dat niet geslacht wil worden, of die kleine bange oogjes van een varkentje - dat raakt mij ook veel meer. De meeste mensen zien vissen alleen als ze al dood, met van die kille ogen, op de markt of bij de visboer liggen. En daarbij: vissen geven geen signalen die wij herkennen als ze pijn hebben. We horen geen gegil. Je kunt ze niet aaien. Nouja, dingen die ervoor zorgen dat we het minder zielig vinden.”

Geen gekrijs

“Hetzelfde geldt voor die krabben en kreeften: ze zien er een beetje griezelig uit, en je hoort geen gekrijs als je ze in je kokende pan gooit. Als je een krab in een pan van veertig graden gooit, lijdt hij nog vijf minuten. Als je het water geleidelijk opwarmt duurt het zelfs acht minuten. Eigenlijk zouden vissen, krabben en kreeften eerst moeten worden verdoofd voor ze sterven. Voor dieren als koeien en varkens is dat wettelijk voorgeschreven. Deze dieren moeten eerst bewusteloos gemaakt, en dan gedood. Dat gaat weliswaar nog heel vaak mis, maar voor vissen is er in de wet niks geregeld.”

Maar hoe weet Saskia nu dat deze zeedieren wel pijn voelen?Van vissen zijn de onderzoekers het inmiddels wel eens dat ze pijn en stress ervaren. Ook bij krabben en kreeften is de afgelopen twintig jaar veel onderzoek verricht naar hun pijnbeleving. Wat we bijvoorbeeld zien is dat krabben bij het krijgen van kleine stroomstoten hun schuilplaats verlaten en vluchten. Ze maken daarbij ook een afweging. Een goede plek laten ze pas achter als de stroomstoten veel zijn, een slechte plek al veel eerder. We meten in hun lichaam melkzuur en opiumachtige stoffen, die mensen ook aanmaken als ze pijn en stress hebben."

Gewetensvraag

Saskia flyert ook bij het Dolfinarium. “Dolfijnen zwemmen in de natuur wel 80 kilometer per dag, en zoeken in grote groepen naar vis. In het Dolfinarium liggen ze in een klein badje te wachten tot ze dode vis krijgen toegeworpen. Mensen reageren daar wel eens boos op. Of ik niet gewoon een baan kan zoeken. Terwijl: ik doe dit naast mijn fulltime baan. Ze vinden het eigenlijk vervelend dat ik hen op hun dagje uit vermoei met een gewetensvraag. Tegenover die nare opmerkingen staat wel veel leuk contact met andere vrijwilligers die zich inzetten voor dieren. Hiermee bezig zijn geeft ook voldoening.”

Heeft haar activisme te maken met haar geloof? “Ik denk niet dat je gelovig hoeft ze zijn om je dit aan te trekken. Maar als gelovige vind ik het respectloos tegenover God en wat Hij heeft gemaakt om zo met zijn schepsels om te gaan. Sommige christenen zeggen: ‘van God mag je dieren eten’, en daarmee is de kous dan af. Terwijl ik niet geloof dat Hij al die prachtige dieren zo heeft gemaakt zodat wij ze voor ons mogen laten lijden. We zouden ze juist moeten bewonderen en waarderen als schepselen van God, Die ze stuk voor stuk het leven gegeven heeft."