We zijn nooit klaar

Werken is voor ons zo belangrijk geworden dat het bijna bepaalt hoe we ons voelen. Als je iemand vraagt: ‘Hoe gaat het met je?’, is het antwoord vaak: ‘Druk.’ Hoe druk we het hebben, is dus een maatstaf geworden voor hoe we ons voelen. En we hébben het druk. We vliegen maar door, nemen weinig tijd voor reflectie. Rust nemen is vaak een teken van zwakte, of zelfs van een burn-out.

Gepubliceerd: 19 augustus 2017 in Leven Tekst: Menno de Boer Beeld: DTS

We zijn nooit klaar

Werken is voor ons zo belangrijk geworden dat het bijna bepaalt hoe we ons voelen. Als je iemand vraagt: ‘Hoe gaat het met je?’, is het antwoord vaak: ‘Druk.’ Hoe druk we het hebben, is dus een maatstaf geworden voor hoe we ons voelen. En we hébben het druk. We vliegen maar door, nemen weinig tijd voor reflectie. Rust nemen is vaak een teken van zwakte, of zelfs van een burn-out.

Gepubliceerd: 19 augustus 2017 in Leven Tekst: Menno de Boer Beeld: DTS

Tim Keller is de oprichter en voorganger van de snel groeiende Redeemer Presbyterian Church in het centrum van New York City. Hij wordt in ‘the city that never sleeps’ dagelijks geconfronteerd met het effect van ‘geen rust kunnen nemen’: “We werken ons een slag in de rondte. En na een week hard werken duiken we compleet uitgeteld het weekend in. Maar dat is geen rusten. Rust nemen gaat niet vanzelf. Het is namelijk geen kwestie van alleen stoppen met werken.” 

Werk het belangrijkst geworden

Keller noemt een aantal factoren die van invloed zijn voor voortdurende onrust in ons leven: “Banen zijn onzeker. Rustig je werk doen voor de rest van je leven is er niet meer bij. Talloze mensen zijn niet zeker of ze hun job van vandaag, morgen nog kunnen doen. Een bron van voortdurende twijfel en onzekerheid. De hedendaagse technologie stelt ons in staat om altijd overal te kunnen werken en bereikbaar te zijn. Het werk gaat dus thuis, in het weekend, op vakantie, onderweg, altijd en overal gewoon door. Maar misschien wel de belangrijkste factor: de zin van ons leven is vaak gelegen in onze baan. Vroeger was dat je gezin. En je werk deed je om je gezin te onderhouden. Wij zijn de eerste samenleving in de geschiedenis van de mensheid waar werk voor mensen het belangrijkste in hun leven is.” 

Je bent nog niet klaar! Je werk is nog niet af, je hebt het nog niet goed genoeg gedaan.

Slaaf van ons werk

We hebben dus steeds minder ruimte om ons werk te laten rusten, want ons werk is ons leven. Overal nemen we ons werk met ons mee, via mobiele telefoons en computers zijn we bereikbaar en in staat om te werken. “Alleen even mijn mail wegwerken, anders zit mijn mailbox helemaal vol als ik maandag terugkom.” “Even deze collega of klant een antwoord sturen, kan hij ook weer verder.” Eigenlijk zijn we slaaf van ons werk geworden. Vroeger waren sabbat en zondag vaste rustdagen. Keller: “Door de week was je een beetje slaaf, zondag was het feest. Dan kon even alles aan de kant. Vandaag de dag zijn we nooit klaar. We moeten ons bewijzen in ons werk en dus blijft dat eeuwige gevoel waarin we ‘nooit klaar zijn’. Ook als we vrij zijn, is er een stemmetje in ons dat zegt: je bent nog niet klaar! Je werk is nog niet af, je hebt het nog niet goed genoeg gedaan.

Toename ziekten door gebrek aan rust

Het weekend was vroeger een moment van rust. Maar in onze 24-uurs economie is dat allang niet meer zo. Wat heeft dat voor effect op ons? Volgens de Nationale Wetenschapsagenda worden we – als gevolg van de toenemende druk van de 24-uurseconomie – in de toekomst mogelijk geconfronteerd met een toename aan chronische ziekten. Er zijn inderdaad al aanwijzingen dat overgewicht, kankergevoeligheid en andere ziekten direct gerelateerd zijn aan het verstoren van ons bioritme. In Nederland is een internationaal belangrijk consortium dat onderzoek verricht naar de moleculaire werking van het circadiane ritme. Effecten van verstoring van het circadiane ritme zullen mogelijk de komende (tien jaar) meer en meer aan het licht komen. 

Kunnen we nog nee zeggen?

Het gevoel om nooit te kunnen rusten van je werk, zal zich uiteindelijk gaan wreken. De een houdt het langer vol dan de ander, maar uiteindelijk bezwijken we allemaal. Vergelijk het met slaap. Als je slaapt, heb je ook die diepe slaapfase, de REM-slaap, nodig om echt uitgerust wakker te kunnen worden. Zo is het ook met ons werk. Er moet een moment zijn waarop je het helemaal los kunt laten. Anders is er geen sprake van echte rust. En intussen maakt ons werk ons moe. We zeggen het zo makkelijk: ‘er zijn belangrijkere dingen dan werken’. Maar in de praktijk blijkt dat best tegen te vallen. Als we niet kunnen rusten, zijn we slaven geworden. Geen nee meer kunnen zeggen tegen je verwachtingen, je plichten, je klanten, je onzekerheid, je collega’s, je misvatting dat je onmisbaar bent… 

Doe eens even niks

In de Bijbel heeft God al vanaf het begin aangegeven dat rusten van je werk belangrijk is. Hij rustte zelf na zes dagen van Zijn scheppingsarbeid en gaf die rust ook door aan ons. Het is goed om te rusten van je werk. Met andere dingen bezig te zijn. Honderd procent aandacht te kunnen geven aan je gezin, je familie, je vrienden, God…

Neem meer sabbatstijd. Juist zo na de vakantieperiode. Geniet van de Schepping, voor jou gemaakt. Wordt even stil in de hectiek van alledag. En doe eens even niks… Keller: “God zegt: het is goed. Ik ben blij met je. Je hoeft je niet te bewijzen. Ik zorg voor je. Ik geef je rust.”