Wat een vechtscheiding met je kind doet

Helaas gebeuren de meeste scheidingen niet in goede vrede. Die ruzies veroorzaken schade bij de kinderen. Hoe beperk je die schade? Gedragswetenschapper Tara Meerveld geeft advies.

Gepubliceerd: 20 oktober 2018 in Leven Tekst: Willemijn de Jong

"Een scheiding an sich is niet het meest schadelijk voor een kind", vertelt Tara op de vraag wat er nu zo slecht in aan een vechtscheiding. "Het véchten maakt het schadelijk. Ouders die slecht over elkaar spreken, die merkbaar ruzie met elkaar maken - dat vreet aan een kind." Naar schatting verloopt 20 procent van de scheidingen in Nederland problematisch. Jaarlijks krijgen circa 3.500 kinderen ernstig last van de scheiding van hun ouders. In totaal zijn er in Nederland 16.000 minderjarige kinderen die ernstig lijden onder de vechtscheiding van hun ouders.

Gevallen die in de spreekkamer van de jeugdbescherming van het Leger des Heils belanden, komen daar via de rechtbank. Dat zijn dus scheidende ouders die er zó niet samen uitkomen, dat de rechter er aan te pas moet komen. Een ramp voor de kinderen van de ruziënde ouders, want die zijn vaak de dupe. Tara is er duidelijk over: vechtscheidingen brengen enorme schade toe aan kinderen. "Maar ik kan me ook wel in de ouders verplaatsen. Het is heel moeilijk om door een scheiding te gaan, het vergt veel van je om de schade te kunnen beperken voor je kind. Toch moet je daar als ouder alles aan doen. En daar adviseer ik graag over."

"Wat kinderen vaak haarscherp aanvoelen, is de afkeuring van de ene ouder dat ze bij de andere ouder zijn. Kinderen hebben daar emotionele goedkeuring voor nodig. Ze zijn heel loyaal, maar aan beide ouders. Toch krijgen ouders het vaak voor elkaar om de andere ouder zwart te maken bij het kind. Het kind gaat dan een ouder verstoten, om loyaal te zijn naar de andere ouder."

Wat is er precies zo schadelijk aan de afstand van een kind tot één van de ouders?

"Pedagogen zijn het er over eens dat ouderverstoting iets schadelijks is voor een kind. Het uitgangsprincipe is dat het hebben van twee ouders die met elkaar overweg kunnen, het beste is. Je kunt van beiden iets leren, en van een goede relatie met beide ouders heb je op latere leeftijd profijt. Daar komt nog bij dat ouders recht hebben op een relatie met hun kind. Als ze niets strafbaars hebben gedaan, ontneem je een ouder een belangrijk recht door een kind tegen hem of haar op te zetten."

"Er zijn ook ouders die bij elkaar blijven, maar wel in conflict met elkaar leven. Dat doen ze dan voor de kinderen, maar dat heeft eigenlijk weinig zin. Zoals ik al zei is het feit dat ze ruzie maken schadelijk voor het kind, niet zozeer dat ze niet samen wonen. Er wordt ook vaak gedacht dat een baby het niet meekrijgt als de ouders ruzie maken. Niks is minder waar. Hoe jonger een kind, hoe belangrijker de atmosfeer is en hoe groter de schade, zeker op het gebied van hechting."

Wat als je je kind niet wilt beschadigen, maar je ex-partner praat wel negatief over jou tegen de kinderen? 

"Als jij de ouder bent die geen conflict wil, is dat heel lastig. Maar het is toch essentieel dat je jouw deel schoon houdt. Spreek niet negatief over de andere ouder tegen je kinderen. Er zal vast een periode komen dat de slechte ouder het kind meer voor zich wint, juist doordat het slecht over jou spreekt. Maar het kind zal het uiteindelijk merken als jij altijd eerlijk en open bent geweest. Focus erop dat je er altijd voor je kind bent. En probeer te accepteren dat je kind eerst een tijdje naar de andere ouder trekt, als die slecht over je spreekt en jij doet dat niet over hem of haar. Houd jezelf verantwoordelijk voor jouw aandeel."

Gratis cursus

"Ik besef wel dat het als hulpverlener ook makkelijk praten blijft in zo'n situatie. Je hebt altijd met je eigen pijn te dealen. Maar zoek voor dat gedeelte je volwassen vrienden, familie of hulpverlening op. Het is voor jouw kind op geen enkele manier goed om te horen hoe slecht je partner wel niet is en hoe jij daaronder lijdt. Als Leger des Heils kunnen we in de jeugdbescherming ouders veel verplichten. Het is tenslotte opgelegde hulp. Maar bij ons komen alleen de uitwassen. Er zijn veel meer ouders die in scheiding liggen en waar erg veel ruzie is. Er worden daarom in veel gemeentes cursussen gegeven voor ouders, waar ze samen naartoe kunnen om te leren hoe zij hun scheiding zo weinig mogelijk impact laten hebben op de kinderen. Het wordt vergoed door de gemeente en is een absolute aanrader."

"De meeste ouders worstelen met het feit dat ze pijn hebben van de scheiding, maar ook hun kinderen geen slachtoffer willen maken van die pijn. Maar er zijn ook ouders die het belang van het kind niet meer vooropstellen. Veel mensen die bij het Leger des Heils komen hebben psychiatrische problemen of borderline of worstelen zelf met een trauma en daaruit voortkomende agressie. Als we een vermoeden hebben dat het niet goed gaat met een kind, controleren we dat op school en in de omgeving. Dat is iets wat andere ouders ook kunnen doen bij de vriendjes van hun kinderen. Hoe ontwikkelt een kind zich, geeft het signalen af?"

Wat zijn signalen dat een kind lijdt onder de scheiding van de ouders?

"Het ene kind is veel veerkrachtiger dan het andere, dus je moet voorzichtig zijn om daar algemene beweringen over te doen. Maar kinderen die het moeilijk hebben, gedragen zich vaak lastig op school. Ze zijn niet zo goed in het aangaan van relaties met andere kinderen, ze hebben slechtere resultaten op school en vinden het lastig om zich te concentreren. Maar dat kunnen ook signalen zijn van andere problemen. Het is vooral alarmerend als deze problemen zich opeens gaan voordoen."

Via deze link kun je zien wat de mogelijke gevolgen zijn van een (vecht)scheiding op een kind, per leeftijd. Wil je meer informatie over hulp bij je scheiding? Kijk dan hier wat het Leger des Heils aan hulp biedt.