Wat doet het Leger des Heils tegen mensenhandel?

Het Leger des Heils strijdt al sinds zijn oprichting tegen misbruik en uitbuiting van mensen. Toch is het speciale programma op het gebied van anti-human trafficking van het Leger in Europa nog niet zo oud. Directeur Welzijns-en Gezondheidszorg Cornel Vader legt uit hoe het Leger vandaag zo goed mogelijk mensenhandel probeert te bestrijden.

Gepubliceerd: 12 oktober 2018 in Recht Tekst: Willemijn de Jong

“Tot zeven jaar terug hadden we als Leger in Nederland nog geen speciaal programma voor het bestrijden van mensenhandel. Toch is mensenhandel een grotendeels onzichtbaar en hardnekkig onrecht dat kwetsbare mensen wordt aangedaan. Juist mensen die bij het Leger des Heils terecht komen. In onze laagdrempelige opvang werden steeds vaker slachtoffers van uitbuiting gesignaleerd, en onze hulpverleners vroegen om een aanpak hiervan. Sindsdien hebben we een Europees netwerk opgezet met de Salvation Army in andere Europese landen om dit probleem internationaal te kunnen bestrijden.”

Volgens de Nationaal Rapporteur Mensenhandel vindt de meeste mensenhandel plaats in de prostitutie. Het Leger werkt al decennia onder de vrouwen in de prostitutie. Wat is onze constatering? “Ik weet dat er vrouwen zijn die zeggen: ik heb helemaal vrijwillig voor dit beroep gekozen. Maar wij komen in onze hulpverlening geen vrouwen tegen die vrijwillig in de prostitutie zijn beland. Daarom zijn wij er in onze hulpverlening altijd op gericht om vrouwen te helpen eruit te stappen. Dat doen we wel op de manier die bij het Leger past: niet veroordelend en op de wijze die bij de vrouw in kwestie past. Al valt ze honderd keer terug en al besluit ze nooit te stoppen, het Leger staat altijd voor haar klaar.”

Er vindt mensenhandel plaats rond onze eigen opvanglocaties. Hoe bestrijden we dat? “In onze opvangcentra komen mensen bij elkaar die uiterst kwetsbaar zijn. Zowel in de laagdrempelige opvang als bij beschermd wonen-projecten. Zeker in ons contact met vrouwen blijkt dat veel van hen slachtoffer worden van uitbuiting. Veel mensen die afkomstig zijn uit andere landen in Europa, en hier dus legaal verblijven, worden slachtoffer van handelsuitbuiting. Vrouwen worden vaak gedwongen tot prostitutie. Maar de meest kwetsbare groep zijn de ongedocumenteerden. Deze mensen hadden al geen perspectief, maar worden onder valse voorwendselen ook nog beroofd van hun waardigheid. Ze hebben een hele zwakke rechtspostitie. Daar ligt duidelijk een opdracht voor het Leger des Heils.”

“We hebben ook te maken met hele criminele circuits. Veel van wat daar gebeurd zit in het grijze gebied tussen uitbuiting en mensenhandel. Onder Roma vindt bijvoorbeeld veel misbruik, verhandeling en uitbuiting van minderjarigen plaats. Kinderen die per dag honderden euro’s moeten stelen in opdracht. We hebben zelfs kinderen uit andere landen teruggehaald. Als Leger voorzien wij in het gezagsvacüum voor deze minderjarige slachtoffers van kinderhandel en kinderuitbuiting. Deze kinderen worden vaan door de gemeenschap en soms zelfs door hun eigen ouders uitgebuit.” 

“Opvangen is hierin voor ons niet genoeg. Want ook onze eigen centra zijn niet helemaal veilig. Daarom ontwikkelen we steeds meer specifieke opvangplekken voor slachtoffers van mensenhandel. De tijd is daar rijp voor. Dit is een regio-overstijgend probleem. Hier is specialistische zorg voor nodig en veiligheid.”

Doet het Leger ook iets richting mensen die gebruikmaken van mensenhandel? “Er is hier zoveel mensenhandel omdat er blijkbaar vraag naar is. De vraag-kant van mensenhandel tegengaan, kunnen wij als organisatie alleen door een campagne te voeren. Beseffen mensen wel wat ze teweeg brengen als ze iemand te weinig betalen in de huishouding, of als ze seks kopen van een vrouw? Voordat je in dat aanbod ‘trapt’, moet je beseffen wat de keerzijde is. Zolang wij dingen te goedkoop willen, of dingen willen die niet te koop zijn, worden mensen daarvoor misbruikt.

De vrouwen achter de ramen, de mannen in de bouw die bijna niks krijgen – deze mensen worden aangetast in hun waardigheid, in hoe zij bedoeld zijn. We zijn allemaal schepselen van God. Door mensenhandel en uitbuiting wordt je zelfbeschikking afgenomen. We zijn door God aan elkaar gegeven, om elkaar juist tot bloei te laten komen. Dat hoort ook bij de missie van het Leger des Heils.”