"Ik kan weer naast een dader staan"

Stephan is als kind seksueel misbruikt. En toen kwam er een pedofiel in zijn wijk wonen. Hij nam het voor de man op tegenover de woedende wijk. "Ik heb geleerd om te echt vergeven."

Gepubliceerd: 08 augustus 2017 in Leven Tekst: Willemijn de Jong

Stephan is als tienerjongen seksueel misbruikt door een man uit zijn stad. Hij was er naar eigen zeggen vatbaar voor, omdat hij thuis werd geterroriseerd door zijn vader en op school structureel werd gepest. Hij was al slachtoffer, een makkelijke prooi voor een pedofiel. Nu is Stephan bevriend met een man die puberjongens heeft misbruikt. En hij praat met andere slachtoffers van misbruik, die het niet kunnen verkroppen dat een vrijgekomen pedofiel in hun buurt is komen wonen. “Ik heb degenen die mijn leven hebben verpest, kunnen vergeven. Daarom ben ik niet boos op daders. Ik kan weer naast ze staan.”

Goedkoop

“Ik kan me voorstellen dat er mensen zijn die dat bijna ‘goedkoop’ vinden klinken. Zoiets doe je ook niet van de een op de andere dag. Mijn verhaal is heel complex. Het is een levensverhaal waar een proces in zit. Maar zo is het verhaal van iedereen. Van slachtoffers, maar ook van daders. Door alle dingen die ik in mijn levenheb meegemaakt, heb ik geleerd de mens van zijn daden te scheiden. Ik weet dat dat makkelijk klinkt, daarom zal ik iets meer van dat proces in mijn leven vertellen. Want door wat ik heb meegemaakt, ben ik mild geworden tegenover anderen. Ben ik het leven anders gaan zien.”

"Ik heb geleerd de mens van zijn daden te scheiden"

Niemand kwam voor mij op

Stephan had geen gemakkelijke jeugd. Zijn vader verloor zijn tweelingbroertje, die vlak naast hem werd overreden door een vrachtwagen. Zelf liep hij daarbij hersenletsel op, met manische depressiviteit en schizofrenie als gevolg. Stephan en zijn vier zussen waren bang voor hun agressieve vader en kregen weinig steun van hun moeder, die de boel enkel wat probeerde te sussen. Op school werd Stephan gepest. “Ik was ontzettend eenzaam. Ik moest constant alert zijn, altijd op mijn hoede. Elke avond als ik ging slapen, wist ik dat de volgende dag weer een gevecht zou zijn. Niemand die voor me op kwam. Toen ik wat ouder werd, probeerde ik mijn zussen te beschermen tegen mijn vader. Maar niemand die ooit voor mij was opgekomen. Op mijn zestiende vluchtte ik weg van huis en ging ik bij de marine op een onderzeeër werken. Daar ben ik jarenlang alleen maar bezig geweest met ‘de beste’ te zijn. Dat lukte prima tot ik op een gegeven moment werkloos raakte. Ik zat op de bank, keek toe hoe mijn vrouw voor de kinderen zorgde en ik voelde me waardeloos. Ik was niet meer de beste, voelde me nutteloos. Toen moest ik wel nadenken over wie ik was. En dan komt je jeugd en de pijn die daarbij hoort vanzelf terug.”

Onze Vader

“Als je zoveel onrecht in je leven meemaakt als ik, maar ook binnen je gezin – er zijn ook heel moeilijke dingen gebeurd in het leven van mijn kinderen – dan krijg je een ander perspectief. Maar dat gaat niet buiten mijn geloof om. Weetje, ik ging wel met mijn vrouw naar de kerk, maar daar voelde ik echt niks bij. Als er een God was, dan had Hij mij wel een hele slechte vader gegeven. En met zo’n God wilde ik niks te maken hebben. En waar was Hij toen ik werd getreiterd, toen de enige man die me aandacht gaf, me in zijn bed werkte? Toen ik jaren later een bevriende, oude man naar een business-meeting bracht, werd ik mee naar binnen gebracht. Het leek me onbeleefd niet mee te gaan en het was de gewoonte om jezelf kort voor te stellen en wat over je leven te zeggen. Ik vertelde iets over mijn thuissituatie. Na de bijeenkomst kwam er een christelijke man naar me toe, legde zijn hand op mijn schouder en zei: “Geloof je in God?” Ik knikte. Hij vroeg of ik het ‘Onze Vader’ wel eens bad. Ja, dat bad ik voor ik ging eten. “Ken je dat stukje ‘Vergeef me mijn schulden, zoals ik ook anderen vergeef’?” vroeg hij en vervolgde: “Heb je je vader al vergeven?” Ik vond het een nare vraag, schudde hem van me af en dacht er niet meer aan."

"Met zo'n God wilde ik niks te maken hebben"

Vergeven

"Later moest ik de oude vriend nog eens naar zo’n business-meeting brengen. Ik wilde dat graag voor hem doen, maar hoopte dat die irritante christelijke man er niet zou zijn. Die was er wel. Hij lette tijdens de vergadering niet op me, maar kwam na de meeting wel weer naar me toe lopen. “Hoe gaat het met je? Heb je al met je vader gepraat?” vroeg hij weer. “Ik zal er over nadenken,” zei ik tegen de man. Het liet me niet meer los, ik heb er diep over nagedacht. Heb in de Bijbel gezocht wat er over vergeving stond. Ik las soms tot mijn ogen het niet meer deden, want er ging een wereld voor me open toen ik de Bijbel op deze manier ging lezen. Op een dag zei ik tegen mijn vrouw: “Ik ga naar mijn ouders.” Dat deden we nooit, hooguit bij de feestdagen, want we waren niet zo dik met mijn ouders, zoals je kunt begrijpen. Mijn vrouw vroeg niets, ze zei: “Dat moet je doen.” Ik herinner het me nog goed. Mijn oude ouders zaten in de woonkamer, mijn moeder schonk thee in, alsof er niets aan de hand was. Ze vroeg niet waarom ik zo opeens kwam. Ik ging tegenover mijn vader zitten en keek hem aan. “Pa, ik ben vroeger geen enkele dag gelukkig geweest. Er zijn dingen gebeurd die me erg hebben beschadigd. Maar voor mij is het nu goed zo, ik heb het je vergeven.” Mijn vader keek me aan en knikte alleen. Het was zes minuten rijden, terug naar mijn huis. Maar de zon scheen tien keer feller dan normaal, de bomen langs de weg waren diep-diepgroen en mijn hoofd juichte. Ik was zo intens gelukkig! Ik was nog nooit zó ontzettend gelukkig geweest. Die zes minuten reed ik door het paradijs.” Stephan heeft tranen in zijn ogen, een lach om zijn mond.

"Mijn vader keek me aan en knikte alleen"

“Mijn vader heeft me geen vergeving gevraagd. De man die me misbruikte heeft me nooit vergeving gevraagd. Maar ik heb hen wel vergeven. De pedofiel heb ik niet gesproken, maar ik ben er in mijn hart vrij van. Mijn vader hoefde het niet te vragen, ik voelde dat ik hem moest vergeven. Ik had het zelf nodig om vrij te worden. Ook de jongens die me vroeger pestten heb ik verteld dat ik hen heb vergeven. Ik had het niet meer nodig om de beste te zijn. Door te vergeven, bevrijdde ik mezelf.”

‘Tijd heelt alle wonden’ luidt het gezegde. Welke rol speelt tijd bij vergeving?
“Er is wel tijd voor nodig, maar dat zorgt er niet voor dat je vergeeft. Ik moest God vinden voor ik kon vergeven. Door God te leren kennen, besefte ik dat elk mens fouten maakt. Maar ook dat God vergeeft. Jezus, Gods zoon, strafte Zichzelf om ons te kunnen vergeven. Dat klinkt ingewikkeld, maar als je gaat begrijpen hoe dat zit, verandert alles. Ik zag dat ik zelf ook geen lieverdje was geweest. Ik zag in dat achter elke dader een verhaal zit, dat elke dader ook slachtoffer is. En dat alleen vergeving vrijmaakt. Zowel de dader als het slachtoffer. De dag nadat ik mijn vader had vergeven, belde mijn moeder. Ze vertelde dat mijn vader die nacht plotseling ernstig dement was geworden. Drie weken later overleed hij. Ik denk dat ik met het uitspreken van mijn rust, hem ook rust heb gegeven. En ik zie om mij heen wat het niet vergeven van degene die je pijn heeft gedaan, met je kan doen. De verbittering, de kou waar je jezelf in laat. Door te vergeven, doorbreek je de duisternis. Je zet jezelf los van de wrok. En als je vergeving ontvangt, zet je jezelf los van de veroordeling. Je kunt weer verder.”

"Je zet jezelf los van de wrok"

Tussen God en jou

Stephan besluit: “Vergeven is iets wat je alleen zelf kunt doen. Niemand kan tegen een ander zeggen: je moet degene die je pijn heeft gedaan vergeven. We hebben het recht niet om dat voor een ander te beslissen. Ik geloof dat het iets tussen jou en God is. God is de enige die jou kan leren wat vergeving is. Omdat Hij ons ook heeft vergeven. De ontrouw waarmee we Hem hebben gekwetst, is erger dan de dingen die we elkaar hebben aangedaan. God wil dat we elkaar ook vergeven. Omdat Hij weet dat het oplucht, dat er dan weer ruimte voor geluk is, dat je weer relaties kunt aangaan. Maar Hij weet ook dat we dat niet zomaar kunnen, dat het een proces is. En Hij vergeeft het zelfs, als we een ander nooit zullen kunnen vergeven. Een betere Vader dan Hij is er niet. Echt niet.”