Licht is leven

De favoriete lichtmomenten van boswacht Evert zijn aan de randen van de dag, bij zonsopgang en zonsondergang. “Als ik ’s avonds de zon zie ondergaan, word ik onrustig van binnen. Dan zeg ik tegen mijn vrouw: sorry, ik ben een kwartiertje weg. Dan móet ik er even bij zijn.”

Gepubliceerd: 19 december 2016 in Geluk Tekst: Jurjen Sietsema Beeld: Ruben Timman

Licht is leven

De favoriete lichtmomenten van boswacht Evert zijn aan de randen van de dag, bij zonsopgang en zonsondergang. “Als ik ’s avonds de zon zie ondergaan, word ik onrustig van binnen. Dan zeg ik tegen mijn vrouw: sorry, ik ben een kwartiertje weg. Dan móet ik er even bij zijn.”

Gepubliceerd: 19 december 2016 in Geluk Tekst: Jurjen Sietsema Beeld: Ruben Timman

Voor de foto’s bij dit gesprek is gekozen voor de zonsondergang. Evert kent ‘zijn’ gebied op zijn duimpje en wijst de fotograaf de plekken waar hij moet zijn. Daar waar het dempende licht het mooist over het vennengebied of tussen de sparren door schijnt. Tijdens het fotograferen vliegen Nijlganzen over die overwinteren in het gebied, en is er leven te horen rond de dassenburcht. “De ouders gaan nu weer op zoek naar eten voor hun jongen. Ze lopen soms wel 25 kilometer per nacht op zoek naar regenwormen, kevers, bessen of bramen. Dassen leven ’s nachts. Ze hebben een enorm goed ontwikkeld reukvermogen. Daardoor hebben ze hun ogen niet zo hard nodig. Je hebt hier ook veel uilen. Die kun je ’s avonds horen roepen. En natuurlijk vleermuizen. Laatst telde ik er een stuk of 130.”

Adders in de zon

Evert is inmiddels achtentwintig jaar boswachter. Al heel vroeg wist hij wat hij later wilde worden. Het was zijn vader die hem van jongs af aan meenam de Amsterdamse Waterleidingduinen in. Daar struinde hij, op zoek naar nesten en eieren, ook later nog veel rond. “Ik ben blij dat de boswachter mij daar toen niet betrapt heeft bij de ondeugende dingen die ik deed, zoals eieren meenemen.”

Natuur werkt, staat aan de rand van het indrukwekkende natuurgebied ‘Hart van Drenthe’. Dat ligt ruwweg tussen Hooghalen, Westerbork en Grolloo. “Staatbosbeheer heeft ervoor gekozen dit gebied weer terug te geven aan de natuur. Vroeger werd hier hout gekapt, nu laten we het zichzelf ontwikkelen. En dat levert prachtige beelden op. Mooie vennen, heidegrond en prachtige bossen met diverse boomsoorten en een rijke en gevarieerde fauna, waaronder veel zangvogels, roofvogels en dassen. Maar ook salamanders en adders die, als de zon schijnt, langs de paden liggen te zonnen.”

Eindeloze bron aan beelden

Beelden. Daar is Evert, die veel fotografeert voor Staatsbosbeheer, voortdurend naar op zoek. “In de natuur is een eindeloze bron aan beelden te vinden die nooit opdroogt. Ik kom nu nog steeds dingen tegen die me niet eerder zijn opgevallen of die ik nog nooit heb gezien. Iedere keer denk ik: nu heb ik het mooiste plaatje geschoten dat ik ooit heb gemaakt. En toch ontdek ik dan weer nieuwe taferelen waar ik met open mond naar sta te kijken.”

De randen van de dag, de grenzen van licht en donker, zijn Everts favoriete momenten buiten. “Ik ga vaak ’s ochtends bij zonsopgang even de natuur in. Dan voelt het alsof de wereld even van mij is. Alles komt dan tot leven. Insecten hangen in de struiken met dauw aan de vleugels; ze kunnen nog niet vliegen. Er scharrelt een das door het gras  die ook denkt dat hij nog alleen is, rustig op zoek naar eten. Er grazen reeën in het veld. Het licht is dan wonderbaarlijk mooi en daarmee ook de veelheid aan kleuren die je hier hebt. Door de nevel die er over het veld hangt, is het bijna mystiek. Fantastisch. Ik kan iedereen aanraden om eens ’s morgens bij zonsopgang te komen kijken. Je weet niet wat je ziet.” 

Elk seizoen mooi licht

De seizoenen zijn goed zichtbaar in het bos. In het najaar is het vaak lang bewolkt, waardoor de zon minder te zien is. “Wij mensen zijn heel erg gericht op de dag”, zegt Evert. “Wij hebben het licht nodig om gezond en in balans te blijven. Dat wij steeds meer ’s nachts actief worden, is biologisch gezien niet helemaal de bedoeling. Zodra de zon gaat schijnen, zie je hier dat mensen weer komen meegenieten van de natuur. Om bij te tanken.” Het gebrek aan licht in de herfst doet minder met het bos dan met ons, zegt hij. “De natuur is ontzettend flexibel. Die stelt zich daar op in. Ik heb niet zo’n hoge pet op van waarschuwingen als ‘er komt een koude winter aan en dat is slecht voor de natuur’. In de praktijk zie ik daar geen gevolgen van. Dat zijn waarschuwingen die vanuit de menselijke emotie komen. De natuur heeft veel meer veerkracht dan mensen denken. ‘Licht is leven’ geldt voor ons mensen en voor bomen en planten, maar niet voor alle dieren. De wereld die je ontdekt na zonsondergang is minstens zo fascinerend als die bij daglicht.”

In de herfst is de reflectie van de zon op het water bovendien fantastisch, zegt Evert. “En als er dan nog wat nevel bijhangt, dan schijnt er een mooi diffuus licht.” Ook de winter levert de mooiste sferen op, vindt hij. “De contrasten worden dan wat scherper. Ik hou van ijs en van dingen die daarin ontstaan. Dan gaan graspolletjes één kant op hangen en daar komt dan rijp aan. Dat is zo mooi om naar te kijken. En je kunt er prachtige foto’s van maken.” Eigenlijk is er qua licht in elk seizoen iets moois te beleven, zegt de boswachter. “Als je er oog voor hebt. Het verveelt nooit.” 

Bijna mystiek licht

Evert: “In mijn leven speelt licht een grote rol. Zoals ik al zei: het is soms bijna mystiek. Verwondering over al dat moois hoort dan ook echt bij mij. Ik raak niet uitgekeken. Die verwondering deel ik graag met mensen. Ik zie wel eens mensen die wat cynisch zijn geworden. Dan zeg ik: ga eens de natuur in en laat je meenemen door wat je ziet, ruikt, hoort en voelt. Er gaat een wereld voor je open.”