"Deze vrouwen zijn krachtig, maar kwetsbaar"

De inloophuizen van het Leger des Heils in Groningen en Lelystad, voor vrouwen die uit de prostitutie willen, staan onder leiding van Ineke van Buren. Zij weet alles over hulpverlening aan deze vrouwen en ziet dagelijks wat prostitutie met mensen doet.

Gepubliceerd: 13 juli 2017 in Leven Tekst: Willemijn de Jong Beeld: Peter de Jong

Wat heeft het Leger met prostitutie?

“Het Leger des Heils is van oudsher betrokken bij vrouwen in de prostitutie. William Booth zei in de begindagen van het Leger al: ‘zolang er vrouwen gedwongen worden en niet vrij zijn, zal ik blijven strijden.’ In zijn tijd hebben ze eens een meisje gekocht in Engeland, om te laten zien aan de overheid dat dat mogelijk was en om aan te tonen dat er vrouwenhandel plaatsvond. Ze hebben dat meisje overigens een goede toekomst gegeven. Het is typerend voor het Leger des Heils: we strijden al ons hele bestaan tegen mensenhandel en helpen meisjes uit de prostitutie. Ook vandaag willen we er zijn voor mensen zonder helper. Dat zijn vrouwen in de prostitutie bij uitstek. We helpen hen door middel van uitstapprogramma’s, huiskamers en opvang.”

Wat maakt vrouwen in de prostitutie kwetsbaar?

“Ik zie dat vrouwen in de prostitutie schade oplopen, doordat ze seks hebben voor geld. Geld zorgt altijd voor een machtsrelatie. Als een van de twee betaalt, zijn de verhoudingen niet meer gelijk. Als dat gaat om iets heel intiems, is de ander kwetsbaar voor schade, uitbuiting, mishandeling en trauma. Veel vrouwen die dit werk doen, raken verslaafd en heel erg vermoeid. Het is dan ook onvoorstelbaar hoe krachtig zij zijn in het dagelijks kunnen dragen van hun realiteit. Ze leven vaak in twee werelden, doordat ze vanwege het taboe op prostitutie en hun eigen schaamte niet aan hun familie durven te vertellen wat ze doen. Uiteindelijk willen heel veel vrouwen een ander leven dan een leven in de prostitutie."

Hoe gaat dat, als vrouwen stoppen met het werk?

“We zien dat vrouwen juist op het moment dat ze uitstappen een soort kracht vinden. Ze nemen een beslissing en zien hoop voor hun toekomst. Maar in de loop van de tijd komt er veel boven. Ze worden geconfronteerd met wat er met hen is gebeurd. Ze moeten het aan hun familie of kinderen vertellen. Ze lijden onder lichamelijke gevolgen van hun werk. Dan krijgt zo’n vrouw het heel moeilijk en moet ze een plek geven aan wat er met haar is gebeurd.”

Wat is het verschil tussen prostitutie en mensenhandel?

“Ik denk dat prostitutie het beroep is waarbij je de meeste kans loopt om in de handen van mensenhandelaren terecht te komen. In de prostitutie vindt veel uitbuiting plaats, maar we hebben geen idee hoeveel precies. De cijfers spreken elkaar tegen, maar zijn vaak ook onbetrouwbaar: we zien vaak dat vrouwen die uitstappen, zelf zeggen dat ze niet werden gedwongen. Maar later komen ze daarop terug en zeggen ze toch gedwongen te zijn geweest. Het is een ondoorzichtige wereld. Wat ik wel weet, is dat  er op grote schaal uitbuiting plaatsvindt en dat deze vrouwen daar extra kwetsbaar voor zijn.”

Wat voor vrouwen belanden in de prostitutie?

“Wat opvalt is dat veel mensen die in de prostitutie belanden een achtergrond hebben van armoede, mishandeling of misbruik. Ze hebben vaak al veel moeten knokken in het leven. Daarin maakt het niet zoveel verschil of de vrouwen uit Nederland komen of uit het buitenland, bijvoorbeeld Oost-Europa. Als ze al zo ver komen dat ze stoppen met het werk, moeten ze hun hele verleden een plekje geven. Ook de oude pijnen moeten mee in het genezingsproces. Er is vaak sprake van een Post-traumatisch Stress Syndroom. De opstapeling van dingen zorgt daarvoor: steeds opnieuw misbruikt worden, geen respect voor jouw grenzen, je vertrouwen dat wordt beschaamd. Juist de combinatie tussen dit werk en wat iemand allemaal al heeft meegemaakt, maakt het zo beschadigend. Het is belangrijk dat er voor het geheel aandacht is als een vrouw uit wil stappen.”