Altijd op zoek naar vlinders

Anthonie is weg van vlinders. Van kleine schuwe motjes tot felle opvallende dagvlinders. Als hij ze bestudeert, verwondert hij zich over Gods schepping.

Gepubliceerd: 07 september 2017 in Duurzaamheid Tekst: Willemijn de Jong Beeld: Margriet Alblas

In Nederland zijn er 53 soorten dagvlinders en wel 2.400 nachtvlinders. Anthonie Stip uit Buren weet onzettend veel over al die soorten. Zijn boekenkast staat vol met gidsen. Zijn tuin is expres 'verwilderd', vertelt hij. "Ik zet planten in mijn tuin waar vlinders op afkomen. Ik vind het natuurlijk geweldig om ze van dichtbij te bestuderen. Ook binnen heb ik regelmatig leuke nachtvlinders."

Uitsterven

Anthonie heeft van zijn passie zijn werk gemaakt. Bij de Vlinderstichting werkt hij aan projecten om vlinders te beschermen. Sommige soorten zijn namelijk erg zeldzaam. "Neem de argusvlinder, echt mijn soort. Die is de laatste jaren voor 98 procent uit Nederland verdwenen. Dat komt doordat deze vlinder van een warm microklimaat houdt. Dat betekent dat zij eitjes legt in lage graspolletjes rondom bijvoorbeeld een paaltje. Maar ons landschap is zo veranderd, dat er niet meer zoveel van dit soort plekjes te vinden zijn. Als het gras te hoog is, is het te koud voor de eitjes. En ook teveel bemesting is slecht. Het is een vrij complex verhaal, en we weten nog niet eens precies hoe we de soort kunnen behouden voor Nederland. Maar ik hoop echt dat de vlinder hier niet helemaal verdwijnt."

Transformatie

Anthonie wijst naar een plaatje in een vlindergids. "Kijk nu hoe mooi die tekening is. Ik vind vlinders zo ontzettend mooi. Ze hebben prachtige kleurpatronen. En ze doen niemand kwaad. Ik vind bijen ook mateloos interessant, maar van vlinders vind ik het intrigerend dat ze zo kleurrijk en toch zo fragiel zijn. En natuurlijk de bizarre transformatie die dit beestje doormaakt: van ei naar rups naar pop naar vlinder."

"Als vlinderliefhebber die ook bij de Vlinderstichting werkt, ben ik altijd aan het werk. Ik ben helemaal gefocused op vlinders als ik buiten loop. Net zoals vogelaars elk vogelgeluidje opvangen. Als ik in Nederland op vakantie ben, ben ik continu nieuwe projecten aan het bedenken. Dat is niet altijd even handig, nee."

Knisperende vleugels

"Elke vlinder heeft een waardplant. Zo noemen we een plant waar ze haar eitjes op afzet. Om vlinders te beschermen, moet je dus ook de waardplanten beschermen. Sommige rupsen zie je in een groep bij elkaar: dan heeft de vlinder alle eitjes op één plant gezet. Sommige soorten spreiden de kansen en zetten op verschillende planten eitjes. Als het slecht weer is, blijft de vlinder een tijdje schuilen. Dan leeft ze langer, maar moet ze ook oppassen dat ze niet te veel verzwakt. Nectar is heel belangrijk: zonder dat voedsel kan ze geen eitjes leggen. De meeste vlinders komen aan hun einde, doordat ze door een vogel worden opgegeten. Maar voor die tijd kunnen wij ernaar kijken en zien hoe prachtig ze zijn. Die pracht is soms ook zo afschrikwekkend mogelijk: met grote felle 'ogen'. Soms met schutkleuren. Er is zelfs een vlinder die zo met zijn vleugels beweegt dat het lijkt alsof de 'ogen' open en dicht gaan. Soms maken vleugels ook een knisperend geluid om vijanden af te schrikken. Ongelofelijk dat al dat moois al in zo'n dikke rups verstopt zit, die soms hele andere kleuren heeft."

Kort leven

Vlinders zijn echt een passie. "Vlinders hebben in elk stadium van hun leven iets anders nodig. Een rups is een totaal ander beest dan een vlinder. Daarbij: een vlinder heeft maar een heel kort leven. Heb je wel eens aan een vlinder gevoeld? Ze hebben soort schubjes op hun vleugels die afslijten. Dat duurt hooguit drie weken - dan is het leven voorbij. Gewoon doordat de vleugels op zijn. Daarom halen ze er meteen alles uit wat er in zit: binnen twee uur na het ontpoppen hebben ze een partner gevonden en planten ze zich voort. Als de eitjes zijn afgezet, is de reden van leven eigenlijk een beetje voorbij. Ze eten nog wel steeds nectar van bloemen, en daarmee helpen ze wel een klein beetje mee aan het bevruchten van planten - maar het is verder vooral pronken."

Bewaar de aarde

Anthonie gelooft in God. Heeft dat iets te maken met zijn fascinatie? "Ik zie al dat moois waar ik zomaar van mag genieten, als 'vingerwijzingen' van een Schepper. Ik kan niet geloven dat dit zonder reden is ontstaan. Daarvoor is het eenvoudigweg té ingenieus en té mooi. Als ik een dag in de natuur heb gelopen, dan voel ik me dankbaar. En ook een beetje klein worden. Hoe groot is God dat Hij dit allemaal heeft ontworpen... Daar kan ik echt van onder de indruk raken, ja."

"Het is heel westers om te denken dat alles in de natuur een functie moet hebben. Kijk, vlinders zijn voedsel voor andere dieren - maar ze zijn er ook voor hun schoonheid. Bijen bijvoorbeeld, die zijn echt onmisbaar. Dat vlinders zo mooi gemaakt zijn en dat wij er zo van mogen genieten, zorgt er ook voor dat ik me verantwoordelijk voel voor deze beestjes. Als je christen bent, lees je in de Bijbel twee opdrachten: Bebouw en bewaar de aarde. Veel gelovige mensen zijn heel goed in het bebouwen van de aarde, maar minder bezig met het zorgen voor deze aarde. We putten de natuur enorm uit. Zorgen voor het milieu doe je natuurlijk door op te letten met boodschappen doen en bijvoorbeeld een moestuintje aan te leggen, of zonnepanelen op de dak te zetten. Maar je kunt de vlinder ook helpen, door planten in je tuin te zetten waar veel nectar in zit. Uiteindelijk help je jezelf daar ook mee: wie wil er nu geen tuin vol vlinders?"