Een andere blik op zwerfafval

Fadenka is kunstenares. Ze studeerde dit jaar af aan de HKU met een video-performance met de titel #squatgoals. Daarin introduceert zij een ‘schoonlooppak’. Hiermee wil ze de vraag opwerpen of we ook anders kunnen kijken naar afval.

Gepubliceerd: 09 januari 2019 in Duurzaamheid Tekst: Willemijn de Jong Beeld: Margriet Alblas

“Tijdens het hardlopen viel het mij op hoeveel zwerfafval er langs de weg ligt in Utrecht. Plastic flesjes, blikjes, lachgaspatroontjes. Ik probeerde het zwerfafval mee te nemen tijdens het hardlopen, als onderdeel van mijn workout. Later kwam ik erachter dat dit een trend is in Zweden, die ook naar Nederland overvliegt. Daar wordt zwerfafval rapen tijdens het hardlopen ‘ploggen’ genoemd. Zelf noem ik het ‘schoonlopen’."

Hoe kwam je erbij om een pak te ontwerpen om in te schoonlopen? 
“Toen ik aan het schoonlopen was, bedacht ik dat het handig zou zijn om het afval ergens in kwijt te kunnen voor je langs een prullenbak rent. Als kunstenares voelde ik me geroepen om een speciaal pak te ontwerpen in plaats van een vuilniszak mee te nemen. Het werd in samenwerking met modeontwerpster Linda Plaude een concreet ontwerp. Ik vond dat het pak moest balanceren tussen de look van een vuilnisman en een sporter. Door sommige details doet het denken aan de fancy ontwerpen van de sportkleding tegenwoordig. Overigens zie ik het pak niet als een product, niet als iets dat volgend jaar in de winkels hangt. Ik vind namelijk dat we juist teveel produceren en consumeren. Al die nieuwe spullen zorgen ook voor meer afval. Het pak is een tool om mensen anders naar zwerfafval te laten kijken."

Dat neigt wel een beetje naar activisme?
“Nou, dat is wel grappig, want dat vroegen mijn docenten ook toen ik dit werk presenteerde: ben je nu een kunstenaar of een activist? Een activist wil verandering en steekt daarbij vaak een vingertje in de lucht. Een kunstenaar probeert vragen op te werpen over een bepaald onderwerp. Ik wilde daar geen keuze tussen maken, dus ik ga voor een combinatie van beiden: een artivist."

Hoe laat je met je schoonlooppak mensen anders nadenken over afval?
“Als ik vanaf mijn huis naar school liep, had ik in 50 minuten een vuilniszak vol met zwerfafval. Ik vind dat wel een probleem. Zo’n probleem wil ik omdenken naar een mogelijkheid. Ik denk dat je met humor veel kunt bereiken. Tijdens het pakken van een stukje vuil maak ik een squat-beweging. Daarmee zeg ik eigenlijk dat het afval zorgt voor strakkere billen."

Waarom met kunst?
“Ik denk dat kunst is een mooi medium is om mensen ergens een nieuwe blik op te laten werpen. Mijn werk stelt op een lichte, humoristische en soms poëtische manier vragen. Daarmee hoop ik irritatie om te zetten in een nieuwe manier van denken. Dat zorgt ervoor dat een zwaar beladen onderwerp toegankelijker wordt. En door maatschappelijke onderwerpen in mijn werk mee te nemen, spreek ik een bredere doelgroep aan dan alleen kunstliefhebbers."