Mensenhandel in de opvang

Slachtoffers van mensenhandel zitten ook in de opvang van het Leger des Heils. Misschien juíst wel daar. Wat doet het Leger daar aan?

Gepubliceerd: 12 oktober 2018 in Recht Tekst: Willemijn de Jong Beeld: Mona van den Berg

Mensenhandel in de opvang

Slachtoffers van mensenhandel zitten ook in de opvang van het Leger des Heils. Misschien juíst wel daar. Wat doet het Leger daar aan?

Gepubliceerd: 12 oktober 2018 in Recht Tekst: Willemijn de Jong Beeld: Mona van den Berg

In de opvanglocaties van het Leger des Heils zien we steeds meer slachtoffers van mensenhandel. Het is niet helemaal duidelijk of het aantal groeit, of dat het ons meer opvalt. Ineke van Buren, expert mensenhandel van het Leger des Heils, vindt de ontwikkelingen zorgwekkend. “De kwetsbaarheid van de mensen die bij het Leger des Heils komen is groot. Het is onze verantwoordelijkheid om deze mensen te beschermen. In onze dag- en nachtopvang ontvangen we mensen zonder papieren, of zonder netwerk – en vaak met een groot trauma. Dat zijn dingen die mensen vatbaar maken voor misbruik. Vaak vangen wij hen op zonder dat we weten dat ze slachtoffer zijn van uitbuiting.”

Signaleren
Het Leger richt zich vooral op veilige opvang voor meiden die slachtoffer zijn van pooiers. “Hoe meer we werken met deze vrouwen, hoe breder we ook op andere locaties van ons signaleren dat vrouwen worden misbruikt. Je moet je voorstellen dat verslaafde vrouwen die op straat leven makkelijk tot prostitutie zijn te dwingen. Maar ook de meneer uit Polen die werkloos en dakloos is geworden en elke dag een kopje soep bij ons komt halen, kan slachtoffer zijn.”

“Ik vind het mooi dat onze organisatie mensen niet loslaat en er voor mensen wil zijn, ongeacht hun achtergrond of situatie. Daarbij zijn wij overal. In elke stad zit het Leger des Heils. Wij zien de mensen die overal buiten vallen. Ons aanbod moet dan ook beschermend en veilig zijn. Dat is nog niet altijd het geval. In onze gemengde opvang kunnen slachtoffers en daders elkaar ook tegenkomen. We werken er hard aan om dat te voorkomen – want dat is natuurlijk het laatste wat we als Leger willen.”

Grensoverschrijdend
“Maar mensenhandel is een groot internationaal probleem. De netwerken van mensenhandelaars gaan over grenzen heen. Gelukkig is het Leger des Heils ook internationaal en werken we nauw samen met andere landen om mensenhandel te bestrijden. Juist bij deze georganiseerde misdaad is het belangrijk om snel te kunnen schakelen en met zoveel mogelijk instanties – ook politie en douane – te kunnen samenwerken.”

Wat doen we precies om mensenhandel in onze opvang te voorkomen?
“We geven trainingen aan onze medewerkers om misbruik te kunnen signaleren. En we delen onze signalen met buiten. Verder vind ik dat er nog te weinig oog is voor trauma bij mensen die we helpen. Heel vaak is de hulpverlening heel praktisch en kortdurend. Maar juist de stapeling van trauma’s maakt mensen kwetsbaar voor uitbuiting. Als een vrouw al eerder seksueel misbruikt is, en een man in dezelfde opvang ook – gaat het vaak mis. Er zijn bij ons veel mensen met seksueel grensoverschrijdend gedrag. En het is niet altijd zo zwartwit dat een kwaadbedoelende man een vrouw die niet wil misbruikt. Dit soort problemen zijn heel complex. Daarin moet je echt rekening houden met hoe mensen slachtoffer zijn van een opeenstapeling van problemen.” 

Waarom vallen zoveel mensen die slachtoffer van mensenhandel zijn terug?
“We kunnen een meisje wel uit de handen van een loverboy halen, maar we moeten haar dan ook helpen met de kern van haar probleem. Waarom is dit meisje voor deze pooier gevallen? We focussen vooral op wat haar trauma’s en de krassen op haar ziel met haar doen. Veel van deze meiden zijn al verwaarloosd of seksueel misbruikt en zoeken wanhopig naar aandacht. Ze kunnen dan zo weer voor een andere verkeerde man vallen. We moeten haar helpen met de schade op haar ziel om haar te helpen een krachtige vrouw te worden."

Wat kunnen gewone burgers doen tegen mensenhandel?
“Wees je bewust van wat je koopt. We willen dingen altijd voor een goedkopere prijs, of we willen dingen die eigenlijk niet te koop zijn. Op het moment dat wij onze oprit zo goedkoop mogelijk betegeld willen hebben en de helft van de prijs willen betalen, weet je dat de Polen die hem maken de andere helft van de prijs betalen. Is het bedrag dat je betaalt voor je schoonmaakster wel een redelijk bedrag? Hoe kijkt een vrouw in de prostitutie uit haar ogen?”

“Juist op dit gebied is er een hellend vlak. Keuze is hierin een relatief begrip. Mensen zitten in een afhankelijkheidsrelatie. Faciliteer jij hun misbruik? Maar ook zonder direct met deze mensen in contact te staan: waar koop jij je kleding? Aan de andere kant van wat jij koopt worden ook mensen uitgebuit. Je kunt het misschien niet zien, maar je bent wel medeverantwoordelijk voor hun probleem.”